ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

Rừng ngập mặn có những còn vật nào sinh sống

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

Khoa HọC2022


Động vật trong hệ sinh thái rừng ngập mặn – Khoa HọC

NộI Dung:

  • Vườn ươm và tân binh
  • Forager
  • Động vật ăn thịt lớn

Các hệ sinh thái bị chi phối bởi rừng ngập mặn – đó là sự liên kết lỏng lẻo của cây thích nghi đặc biệt với vùng cửa sông và vùng triều – là một trong những khu vực năng suất và phức tạp nhất trên thế giới. Một lượng lớn lá rụng, cành và rễ kết hợp với một dòng chất hữu cơ từ các dòng sông chảy ra và thủy triều đến để neo giữ một mạng lưới thức ăn phong phú. Động vật trên cạn và dưới nước, cũng như các loài nằm trên các cõi đó, tất cả hòa lẫn ở đây.

••• Photos.com/Photos.com/Getty Images

Từ Florida đến Indonesia, đầm lầy ngập mặn có xu hướng sinh sôi nảy nở ở rìa đất liền và đại dương: dọc theo bờ sông ven sông, trong các lưu vực liên triều và trên các bãi cát và đảo nhỏ ở cửa sông và vùng biển gần bờ. Các cây nhiệt đới được gọi là rừng ngập mặn không nhất thiết liên quan chặt chẽ với nhau, nhưng thể hiện sự thích nghi tương tự – chẳng hạn như rễ cây và lá bài tiết muối – để đối phó với môi trường nước lợ của chúng. Với sự pha trộn không ngừng của nước và mật độ của thảm thực vật, một lượng lớn mảnh vụn cung cấp nhiên liệu cho hệ sinh thái: Chẳng hạn, rừng ngập mặn đỏ trong rừng ven sông có thể sản xuất khoảng bốn tấn chất hữu cơ trên mỗi mẫu Anh.

Vườn ươm và tân binh

••• Jupiterimages / Photos.com / Getty Images

Nơi trú ẩn bảo vệ của rễ cây ngập mặn và cường độ của nguồn cung cấp thực phẩm làm cho hệ sinh thái rừng ngập mặn trở thành vườn ươm lý tưởng cho nhiều sinh vật biển, từ động vật giáp xác đến cá lớn. Đây là một lý do rừng ngập mặn đóng vai trò quan trọng như vậy trong nghề cá thương mại trên toàn cầu. Chim lội và chim biển thường nuôi con non của chúng trong các khu rừng ngập mặn khổng lồ, tận dụng các nguồn tài nguyên và khả năng không thể tiếp cận của tán rừng với những kẻ săn mồi trên cạn.

Forager

••• Hemera Technologies / Photos.com / Getty Images

Động vật không xương sống đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái rừng ngập mặn. Cua nhiều loại phát triển mạnh trong những khu rừng cửa sông này, kiếm ăn trên những chiếc lá và côn trùng trong khi rơi vào tay con chim, cá con và những kẻ săn mồi khác. Biến động thủy triều giúp đưa ra lịch trình tìm kiếm thức ăn của động vật rừng ngập mặn: Thủy triều cao có thể mang theo cá biển và rắn biển theo đuổi động vật không xương sống và cá nhỏ hơn trong cột nước, trong khi cua ẩn náu, cá mập, gấu trúc và thợ săn bùn khác xuất hiện khi thủy triều xuống. Khi đồng cỏ biển xen kẽ với các đảo nhỏ ngập mặn ở đầm phá và cửa sông ở châu Mỹ, Tây Phi và Úc, các động vật có vú ăn cỏ khổng lồ được gọi là manatees và dugong cũng có thể sử dụng môi trường sống.

Động vật ăn thịt lớn

••• Hình ảnh John Foxx / Stockbyte / Getty

Ở nhiều nơi trên thế giới, đầm lầy ngập mặn đáng chú ý có những kẻ săn mồi lớn đang chiếm lĩnh mạng lưới thức ăn phong phú của chúng. Ở nơi chúng không bị con người bức hại, cá sấu có xu hướng nổi trội trong những môi trường liên triều này: Cá sấu cửa sông phân bố tốt ở vùng hoang dã ngập mặn ở Nam và Đông Nam Á và Australasia, và từ Nam Florida đến Ecuador có cá sấu . Cá mập cũng là loài săn mồi rừng ngập mặn quan trọng trên toàn thế giới. Một quần thể hổ hổ nổi tiếng và độc đáo cư trú trong các đầm lầy ngập mặn Sundarbans rộng lớn dọc theo Vịnh Bengal, một trong những nơi trú ẩn tốt nhất còn lại cho những con mèo lớn tuyệt vời này.

Khí, như helium và oxy, được o ánh theo nhiều cách khác nhau, một trong ố đó là theo mật độ. Mật độ đề cập đến độ nặng tương đối của khí trong một thể tích…

Dòng chất lỏng là thành phần chính trong việc đo lường hiệu uất của hệ thống ống nước. Tất cả mọi thứ từ máy bơm trong bồn tắm phun nước đến nguồn nước lớn đều được đánh …

Rừng ngập mặn Cà Mau

Rừng ngập mặn Cà Mau là rừng ngập mặn lớn nhất Việt Nam.

Rừng ngập mặn Cà Mau có các loài cây như đước, mắm, sú vẹt, dừa nước. Đó là nơi sinh sống của cò, le le, chích bông nâu,… Đây cũng là chỗ dừng chân của các loài chim di cư như sếu, bồ nông, cò thìa,…

Trong rừng ngập mặn cũng có khỉ đuôi dài, chồn, cáo, rái cá, trăn, rắn, cá sấu, ba khía,… Rừng ngập mặn đã cung cấp thức ăn và môi trường sống cho các loài động vật, thực vật. Hằng năm, đất rừng ở đây màu mỡ nhờ phù sa từ các sông rạch đổ về.

Rừng ngập mặn Cà Mau là món quà vô giá mà thiên nhiên tặng cho chúng ta.

Nguyễn Kiên Giang

  • Rừng ngập mặn: rừng ở những cửa sông ven biển.
  • Chim di cư: loài chim di chuyển theo mùa giữa nơi sinh ra là nơi tránh rét.
  • Phù Sa: đất, cát mịn và có nhiều chất màu được cuốn trôi theo dòng nước.

Thực trạng và giải pháp bảo vệ rừng ngập mặn

(ĐCSVN) – Rừng ngập mặn là hệ thống quần thể tập hợp các loại thực vật có khả năng chịu mặn cực tốt. Vì tính chất môi trường nên rừng ngập mặn thông thường phân bố tại các vùng ven biển. Trong rừng ngập mặm, tập hợp hệ sinh thái gồm động vật và thực vật vô cùng đa dạng. Rừng ngập mặn có vai trò rất lớn đối với hệ sinh thái cũng như là đời sống của con người.

Rừng ngập mặn bao gồm nhiều loại cây sống trong khu vực nước mặn ở ven biển, cũng như ở trong vùng có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Trongrừng ngập mặn, không phải loại cây nào cũng có thể sinh sống và phát triển được. Chỉ những loại thực vật thích hợp với vùng nước ngập mặn mới có thể sinh sống và phát triển một cách tốt nhất. Chính vì những yếu tố đó đã tạo nên một môi trường sinh trưởng và phát triển khắc nghiệt chỉ những loại cây ngập mặn với những đặc tính riêng mới có thể sống và thích nghi một cách tốt nhất.

Rừng ngập mặn là một trong những hệ sinh thái quan trọng và có năng suất cao nhất trên thế giới, là nơi nuôi dưỡng, cư ngụ, cung cấp thức ăn cho nhiều loài động vật dưới nước và trên cạn có giá trị ở vùng ven biển. Rừng ngập mặn giúp ổn định bờ biển, bảo vệ đê điều và là tấm lá chắn chống lại gió bão cũng như các tai biến thiên nhiên. Rừng ngập mặn đã đóng góp đáng kể vào đời sống kinh tế xã hội của người dân ven biển ở Việt Nam. Tài nguyên hệ sinh thái rừng ngập mặn đã được khai thác từ lâu đời làm vật liệu xây dựng, hầm than, củi đun, lấy ta nin, thức ăn, mật ong, thảo dược,…

Rừng ngập mặn có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái

Hiện trạng và xu thế biến đổi hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Việt Nam

Hiện nay, tổng diện tích rừng ngập mặn ở Việt Nam khoảng 200.000 ha. Với diện tích này, Việt Nam đứng tốp đầu trong các quốc gia có diện tích rừng ngập mặn trên toàn thế giới.

Do Việt Nam có khoảng 3260 km đường bờ biển, chạy dọc theo 28 tỉnh và thành phố từ Móng Cái (tỉnh Quảng Ninh) đến Càu Mau. Chạy dọc theo đường bờ biển ấy, có một số khu rừng ngập mặn lớn như: rừng ngập mặn Cần Giờ (TP. Hồ Chí Minh), rừng ngập mặn Rú Chà (tỉnh Thừa Thiên – Huế), rừng ngập mặn nguyên sinh ở Tam Giang (tỉnh Quảng Nam, rừng ngập mặn ở Cà Mau.

Nổi bật trong số đó là rừng ngập mặn Cần Giờ với tổng diện tích nên tới khoảng 37.000 ha, được mệnh danh là khu rừng ngập mặn đẹp nhất của khu vực Đông Nam Á.

Tuy nhiên, diện tích rừng ngập mặn ở Việt Nam đang có nguy cơ bị đe dọa nghiêm trong do thu hẹp về diện tích vì tình trạng khai thác chặt phá rừng diễn ra một cách khá phổ biến. Ngoài ra, những cơn gió, bão, sóng biển cũng là nguyên nhân làm thu hẹp diện tích rừng ngập mặm. Bên cạnh đó, tình trạng ô nhiễm môi trường cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến rừng ngập mặn.

Vai trò của rừng ngập mặn

Hệ sinh thái rừng ngập mặn không chỉ là nguồn cung cấp oxy mà còn giúp điều hòa không khí. Đây là một trong những lá chắn giúp phòng hộ ven biển và phòng tránh được sự bào mòn của nước biển. Ngoài ra, rừng ngập mặn còn có vai trò quan trọng đối với lợi ích kinh tế của chúng ta:

Cung cấp nhiều loại dược liệu và chất đốt cho một số ngành công nghiệp.

Tạo ra môi trường sống thuận lợi cho người dân nuôi trồng thủy hải sản.

Đây cũng là một nơi thu hút nhiều khách du lịch tới thăm quan và khám phá về rừng ngập mặn.

Rừng ngập mặn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, có nhiều lợi ích cho động vật, con người và cả hệ sinh thái xung quanh.

Bảo vệ chống lại thiên tai

Thân, cành và rễ của rừng ngập mặn đóng vai trò là rào cản giúp giảm ảnh hưởng của ngập lụt, sóng, gió mạnh. Nhờ vậy bảo vệ con người, nhà cửa, đồng ruộng khỏi thiên tai, bão lũ, sóng triều.

Bên cạnh đó, hệ thống thân, rễ, cành nhiều của rừng ngập mặn còn giúp lấn biển, tăng diện tích đất thông qua việc giữ lại và kết dính vật liệu phù sa.

Cung cấp sinh kế cho con người

Hệ sinh thái rừng ngập mặn có nhiều loài động vật có vỏ (cá, tôm…) cho con người. Đồng thời, cung cấp nhiều nguyên liệu mà con người thường xuyên dùng đến: sợi, dược liệu, than củi, mật ong, lá dừa để lợp mái nhà.

Rừng ngập mặn còn có giá trị về văn hóa, kinh tế và thích hợp cho phát triển du lịch.

Hiện nay, rừng ngập mặn cung cấp sinh kế cho rất nhiều người trên toàn thế giới. Do họ sống dựa vào việc khai thác giá trị của nó.

Giảm tác động của biến đổi khí hậu

Biến đối khí hậu gây ra những thiên tai như bão lũ. Khi đó, rừng ngập mặn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ con người, đồng ruộng, nhà cửa khỏi các thiên tai này.

Ngoài ra, rừng ngập mặn còn có khả năng loại bỏ thải khí nhà kính ra khỏi bầu khí quyển, giảm biến đổi khí hậu.

Giảm ô nhiễm

Rừng ngập mặn loại bỏ các ô nhiễm, trầm tích, phú dưỡng ra khỏi kênh rạch, sống, ngòi, đại dương. Chính vì vậy, chúng giúp lọc sạch nước cho hệ sinh thái xung quanh như san hô, cỏ biển.

Rừng ngập mặn được ví thận của môi trường. Nhờ những quá trình sinh hóa phức tạp, chúng phân giải, hấp thụ và chuyển hóa các chất độc hại, giảm ô nhiễm môi trường.

Cung cấp thức ăn và môi trường sống động vật

Không chỉ có tác dụng đối với con người, rừng ngập mặn còn cung cấp thức ăn, là nơi trú ngụ cho nhiều loài cá, tôm, động vật có vỏ, chim và động vật có vú. Các loài động thực vật phổ biến trong rừng ngập mặn là cây chịu mặn, chim nước, hải sản, chim di cư, lợn rừng, trăn, khỉ, chồn và kỳ đà.

Rừng ngập mặn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống lưới thức ăn phức tạp. Do đó, nếu phá hủy rừng ngập mặn sẽ tác động xấu đến đời sống thủy sinh và đại dương.

Trồng rừng là một trong những giải pháp phát triển rừng ngập mặn

Một số giải pháp bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn

Để bảo vệ rừng ngập mặn cần chú trọng thực hiện một số giải pháp sau: Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ và phát triển rừng cho người dân vùng rừng; nâng cao năng lực của lực lượng trực tiếp quản lý bảo vệ rừng thông qua việc tham gia các chương trình tập huấn, đào tạo chuyên môn… lồng ghép với chương trình giáo dục pháp luật của các Sở, ban, ngành và các lớp tập huấn do các tổ chức trong và ngoài nước tài trợ.

Thực hiện tốt công tác phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương với các cơ quan chức năng đóng quân trên địa bàn quản lý để kiểm tra, truy quét ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng, bảo vệ biển.

Xây dựng kế hoạch tăng cường công tác phối hợp giữa các trạm quản lý bảo vệ rừng, biển với chính quyền địa phương và các ngành chức năng nhằm đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý kịp thời những vụ việc vi phạm xảy ra trên địa bàn quản lý.

Xây dựng cơ cấu xã hội nghề rừng ổn định, phù hợp với các mục tiêu quản lý, bảo vệ và phát triển rừng thông qua việc cải thiện và nâng cao tính bền vững của các hệ canh tác lâm – ngư nghiệp, tăng năng suất của rừng để nâng cao giá trị bảo tồn đa dạng sinh học của rừng ngập mặn

Xây dựng và thực hiện chính sách quản lý hệ sinh thái rừng, biển, trong đó người dân được phối hợp quản lý, sử dụng tài nguyên thiên nhiên bền vững theo quy định của pháp luật.

Cần xây dựng quy hoạch tổng thể sử dụng các vùng rừng ngập mặn; tiến hành khảo sát và nghiên cứu chi tiết về tình trạng rừng ngập mặn, diện tích ao nuôi tôm, diện tích đất lở, đất bồi ở tất cả các tỉnh ven biển có rừng ngập mặn thông qua ảnh vệ tinh, ảnh máy bay và nghiên cứu thực địa. Các kết quả nghiên cứu sẽ là cơ cở khoa học cho quy hoạch tổng thể sử dụng đất và tài nguyên một cách hợp lý và bền vững ở các vùng ven biển.

Nghiên cứu phát triển các ngành nghề nuôi trồng thủy sản ở các vùng ven biển như nuôi sò, nuôi vạng hoặc các loài cá có giá trị kinh tế cao để dần dần thay thế nghề nuôi tôm ở các vùng rừng ngập mặn. Cũng cần thiết phải cải thiện cơ cấu và đa dạng hóa nuôi trồng thủy sản nhằm đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường và giảm thiểu nguy cơ bệnh dịch.

Xem xét, đánh giá nguồn tài nguyên kinh tế và các tác động tới môi trường của một số mô hình lâm ngư kết hợp nhằm phát huy những thành tựu và rút ra những bài học kinh nghiệm. Cần tiếp tục xây dựng các mô hình nuôi tôm kết hợp bảo vệ rừng ngập mặn…

Một vấn đề cấp bách khác đặt ra là diện tích sử dụng vào mục đích nuôi tôm cần được thống kê để đảm bảo diện tích nuôi chỉ từ 1/5 đến 1/4 tổng diện tích bề mặt theo đúng mô hình lâm – ngư kết hợp trong vùng rừng ngập mặn. Ngay khi nghề nuôi tôm có dấu hiệu suy giảm hiệu quả thì cần thu hồi đất phục vụ cho việc trồng lại rừng ngập mặn và tạo môi trường sống lâu dài cho các loài thủy sản.

Giới thiệu về rừng ngập mặn và giáo dục bảo vệ nguồn lợi động vật biển, thành một phần trong giáo dục giảng dạy ở tất cả các bậc học. Tổ chức các khóa đào tạo về vai trò của hệ sinh thái rừng ngập mặn trong tiến trình phát triển kinh tế và bảo tồn tự nhiên cho các nhà quản lý địa phương và cán bộ nòng cốt. Lập ra các công cụ chính sách rõ ràng và các quy định sử dụng một phần lợi nhuận thu được từ kinh doanh các sản phẩm tôm đông lạnh (thông qua hàng rào thuế quan) cho việc phục hồi rừng.

Áp dụng các chính sách khả thi nhằm hạn chế tốc độ tăng dân số và kế hoạch hóa dân số cho mỗi vùng rừng ngập mặn. Đồng thời, đẩy mạnh việc giao đất và giao rừng cho các hộ chịu trách nhiệm trồng và bảo vệ rừng. Các chính sách lâu dài về sử dụng bãi bồi ven biển cần phải được quy định rõ ràng nhằm ứng phó với tình trạng chuyển đổi đất rừng sang sử dụng vào mục đích không thích hợp và bảo vệ quyền lợi của người nghèo./.

VH (Tổng hợp)

ADVERTISEMENT

Xem Thêm

Next Post

Discussion about this post

Bài Viết Mới

ADVERTISEMENT